جواب داد : چون در موقع اقامت در پاريس ، به فرنگيان اقتداء كرده و شركت در مجلس نخست وزير فرانسوى نمود ، پارچه سياه به بازويش به روش فرنگيان بسته است . از اين تقليد به قدرى نگران شدم كه نخواستم كشتن او را به ديگرى واگذار كنم ؛ براى اين كه بر نژاد ايرانى و شهامت اسلامى شايسته نيست تقليد از كفار و بيگانه نمايند . نژاد خالص ايرانى و شهامت و علو اسلامى در رگها و شرائين آنان از اين كه خود را خوار وزبون چاپلوسى بيگانه و كفار صاحب دلار نمايند ، مانع است .
در قرون وسطى پاپها و كشيشان نصارى ، اشخاصى از مسيحيان را كه از مسلمانان به سبب نظافت و استحمام و اصلاحات كوچهها تقليد مىكردند ، آنها را در محكمه انگيزيسيون به محاكمه مىكشيدند كه چرا حمام رفتى و نظافت كردى . و آنها را به خاك و خون مىكشيدند يا به آتش مىسوزانيدند با اين كه اين تقليد ، تقليد منطقى و صحيح بود . اما تقليد كردن بعضى از مسلمانان متجدد از فرنگيان در سگ بازى و خوردن گوشت خوك و استعمال مشروبات الكلى و بى عفتى و مجالس دانس و اعمال غير انسانى بر خلاف منطق و عقل و وجدان مىباشد .
9 . فلسفه آداب و روش استحمام
سنت استحمام و تاكيد در امر آن كه در هر دو روز يك مرتبه استحمام نماييد ؛ بسيار مطلوب و تشويق شده است ( در مباحث گذشته ذكر شده و نيز فلسفه منع از استحمام هر روز را به عرض رسانيدم ) اينك به ذكر چند آداب و روش استحمام و تنظيف به آب گرم را با ذكر بعضى از علتها و اسرار و فلسفه آن از نظر خوانندگان مىگذرانم :
1 . در زمان استحمام استفاده از آبى كه ديگران استعمال كردهاند ، ممنوع است ، خصوصاً موقعى كه از كر كمتر باشد « 1 » و غسل به آبى كه
هامش
( 1 ) . در حديث از امام رضا ( ع ) آمده است كه غسل كردن در آبى كه ديگران در آن غسل كردهاند موجب ابتلاء به جذام است .