بعد از آن حضرت فرمود : مقصود من از ياد كردن و ذكر خدا ، گفتن كلماتى مثل : « سبحان اللَّه » يا « الحمد للَّه » نيست ، اگر چه اين هم ذكر است ، بلكه مقصود من از ذكر بسيار ، اين است كه در محلّ « حرام و حلال » ، خدا را ياد كنى از حرام بگذرى وطاعات و واجبات را به جا آورى . . . .
سپس به كلام رسول خدا استشهاد نمود كه فرمود : «
من أطاع اللَّه فقد ذكر اللَّه كثيراً
» ؛ « كسى كه مطيع اوامر و نواهى الهى باشد ، چنين كسى اهل ذكر است . » « 1 »
نتيجه : حقيقت و روح نماز « ذكر » است ، و حقيقت و روح ذكر « ترك گناهان » و « عمل به واجبات » است ، و با توجه به اين مجموعه معناى آيهى شريفهى « إنّ الصلاة تنهى عن الفحشاء والمنكر » ، « 2 » روشن مىگردد كه چگونه نماز انسان را از فحشاء و منكرات باز مىدارد . زيرا نماز ذكر است و ذكر موجب ترك گناه و عمل به واجبات و عبادات است .
از اين رو فلسفهى قرار گرفتن نماز در اوقات مختلف شبانه روز نيز معلوم مىگردد .
هامش
( 1 ) . عدة الداعى ، ص 283 .
( 2 ) . عنكبوت / 45 .