ترقّى و تعالى و سعادت آنان خواهد شد ، و بالعكس روىگردانى از دستورات قرآن نيز سر منشأ بدبختى و تيره روزى مىگردد .
وى مسافرتهاى زيادى به اروپا و ممالك اسلامى نمود ، و در پاريس مجلهاى به نام « عروة الوثقى » منتشر كرد ، كه در بيدارى ملل شرق سهم بسزايى داشت . و در افغانستان و هندوستان و مصر و تركيه و ايران ، نطقهاى آتشين او ثبت و ضبط شده است كه پشت استعمارگران را شكست و مملكت با عظمت انگلستان را به لرزه انداخت و در سال 1314 در استامبول در گذشت . « 1 »
سيد جمال الدّين پس از توقيف مجلّهى او و رانده شدن از پاريس - زيرا ملّت خونخوار اروپا آن را مخالف با منافع استعمارى خود تشخيص دادند - با همدرد و همكارش شيخ محمّد عبده ، عالم و مفتى مصر ، از پاريس به مصر آمد و آنجا « انجمن وطنى » را تشكيل دادند . و مردم مصر را براى عضويت آن انجمن دعوت كردند ، و حدود 40 نفر براى عضويت بيشتر وارد نشدند .
هدف اين حزب ، عمل به قرآن و احكام اسلام بود ، و محرك آنها خطابههاى سوزانى بود كه سيد جمال الدين از دل آتشين خود و از روى حقيقت ادا مىكرد كه تأثير بسزايى داشت . يكى از خطابههاى او در مصر با حضور همهى اعضاى انجمن ، به قرار زير است . « 2 »
هامش
( 1 ) . محلّ تولّد سيد جمال الدّين « اسد آباد » مىباشد كه از توابع همدان است ( مشاهير جهان ، ص 39 ) .
( 2 ) . بنا بر آن چه جلد دوّم گفتار خوش يارقلى ، مناظرهى دكتر و پير ، ص 333 ، نقل كردهاند .