جهان است . اين جهان از روزى كه خداوند آن را آفريد ، كرات و سياراتش را ايجاد كرد و خلق كرد و حركات اينها را انجام داد ، از آن روز دنيا شروع شد و تا روزى كه قيامت قيام كند ، اين دنيا اين مدت مديد يك معنا از معانى دنياست كه ابتدايش شروع شدن و خلق شدن ثوابت و سيارات است . و انتها و آخرش عبارت از صيحه آسمانى و اول روز قيامت و شروع شدن ليلة القيامة است ، شروع شدن روز قيامت است ؛ زيرا كه قيامت شب دارد و قيامت روز دارد . آيه مىگويد :
« إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ * وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ * وَ إِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ * وَ إِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ * وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ * وَ إِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ » ؛ « 1 »
آن گاه كه خورشيد به هم درپيچد ، و آن گه كه ستارگان همى تيره شوند ، و آن گاه كه كوهها به رفتار آيند . وقتى شتران ماده وانهاده شوند ، و آنگه كه وحوش را همى گرد آرند ، درياها آنگه كه جوشان گردند .
اينها معنايش اين است كه شب قيامت شروع مىشود ، آفتاب تيره مىشود ، ستارگان بىنور مىشوند .
« وَ السَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ » ؛ « 2 »
و آسمانها درپيچيده به دست اوست .
تمام آسمانها را پروردگار در قبضه قدرتش مىپيچد و در گوشهاى از عرش يا كرسى طرحش مىكند و عالم ظلمانى مىشود و شب قيامت شروع مىشود . تا آن گاه كه روز قيامت شروع بشود :
« وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا ؛
و زمين با نور پروردگار روشن شود .
« وَ وُضِعَ الْكِتَابُ وَ جِىءَ بِالنَّبِيِّينَ » ؛ « 3 »
و كارنامه [ اعمال در ميان ] نهاده شود ، و پيامبران و شاهدان را بياورند .
كه آن روز ، روز قيامت است .
هامش
( 1 ) سورهء تكوير ، آيهء 1 - 6 .
( 2 ) سورهء زمر ، آيهء 67 .
( 3 ) سورهء زمر ، آيهء 69 .