« وَ مَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى * أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرَى * أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى * فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى * وَ مَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى * وَ أَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى » ؛ « 1 »
و تو چه دانى ، شايد او به پاكى گرايد ، يا پند پذيرد و اندرز سودش دهد . امّا آن كس كه خود را بىنياز مىپندارد ، تو به دو مىپردازى .
اين دو جمله خيلى قابل توجه است :
« أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى * فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى » .
گفتهاند اين خطاب به پيغمبر گرامى است و خداوند او را دارد توبيخ مىكند ، ولى اغلب مفسرين ما ، مفسرين اماميه قايلاند كه شخصى بود از ياران پيغمبر و از اصحاب آن حضرت كه در جمعشان بود ، خطاب مال اوست . بالاخره خطاب اين است : « عَبَسَ وَ تَوَلَّى » دنبالش مىفرمايد كه :
« أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى * فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى » .
اما كسى كه مستغنى است ، ثروتمند است ، پولدار است ، « فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى » » ؛ تو با او گرم مىگيرى ، به او مىرسى « تصدى » متصدى كارش مىشود . « أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى » آن هم نمىگويد . « أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى » تمام اغنيا ، اينها ادعاى غنا مىكنند ، در واقع همه گدا هستند .
« أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى * فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى » .
پيامبر به اين مرد بگو تا با او گرم مىگيرى ، با او بلند مىشوى ، سلامى ، مصافحهاى و امثال اينها .
« وَ أَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى * وَ هُوَ يَخْشَى * فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى » ؛ « 2 »
و امّا آن كس كه شتابان پيش تو آمد ، در حالى كه [ از خدا ] مىترسيد ، تو از او به ديگران مىپردازى .
اين نكته بزرگى است . اين از آن آيههاست كه اگر با آب طلا بنويسيم و هميشه مطالعه كنيم ، ارزش دارد :
« وَ أَمَّا مَنْ جَاءَكَ يَسْعَى * وَ هُوَ يَخْشَى » .
هامش
( 1 ) سورهء عبس ، آيهء 3 - 8 .
( 2 ) سورهء عبس ، آيهء 8 - 10 .