و حلّ معمّا اين است كه مرغ اولى ( شانهسر ) بوده و كلمهء سر در آخر واقع شده و چون آخر را بردارى ، بىسر مىشود و دومى كُلَنگ « 1 » بوده و چون كاف كه در سر كلمه است ، بردارى لنگ مىشود . « 2 »
حساب جُمّل
و حساب ابجديه نيز گفته مىشود و آن ، هشت كلمه است به نحو زير :
نمايش تصوير
در مادّه تاريخها و معما و شماره گذارىها استعمال مىشوند ؛ ده حرف اوّل به شماره از يك تا ده است و ده حرف بعدى ده تا ده تا بالا مىرود و ده حرف ديگر ، صد تا صد تا به هزار مىرسد . و شاعر گفته :
يكان يكان شمر ابجدْ حروف تا حطى * چنان كه از كلمن عشر عشر تا سعفص
پس آن كه از قرشت تا ضظع شمر صَدصد * دل از حساب جمل كن تمام مستخلص « 3 »
هامش
( 1 ) . كُلَنگ : از پرندگان وحشى حلال گوشت كه داراى پاهاى بلند و گردن دراز و دم كوتاه است و بيشتر دركنار آبها مىنشيند .
( 2 ) . مشكات العلوم نراقى .
( 3 ) . نصاب الصبيان .