( آيهء 4 و 5 ) ( يَوْمَلِذٍ تُحَدّثُ أَخْبَارَهَا * بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا )
تفسير :
زمين در آن روز خبرهاى خود را به آنچه بر روى آن واقع شده از اعمال مردم و غير آن بازگو مىكند . يعنى يا به قدرت خدا مانند شجرهء حضرت موسى به سخن درآمده بيان مىنمايد ، و يا خودِ خارج كردن انسانها و كالاها و گنجينهها بازگو كردن تكوينى است .
چنانچه حضرت رسول صلى الله عليه و آله به اصحاب خود فرمود :
أَ تَدْرُونَ مَا أَخْبَارُهَا ؟ قَالُوا : اللَّهُ وَرَسُولُهُ أعْلَمُ . قَالَ أَخْبَارُهَا أَنْ تَشْهَدَ عَلى كُلِّ عَبْدٍ وَأَمَةٍ بِمَا عَمِلَ كُلٌّ عَلى ظَهْرِهَا ، يَقُولُ : عَمِلَ كَذَا وَكَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا ؛ فَهذَا أخْبَارُها ؛
آيا مىدانيد خبرهاى زمين چه باشد ؟ گفتند : خدا و رسول او داناتراست .
فرمود : اخبار زمين آن است كه گواهى دهد بر هر مرد و زنى به آنچه بر روى آن عمل كرده باشد ، و گويد : اين شخص در فلان روز فلان عمل را انجام داد . پس اخبار زمين اين باشد . « 1 » بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا : و اين خبر دادن و بازگو كردن زمين به سبب آن است كه پروردگارت به وى وحى تكوينى كرده است .
يعنى به او امر تكوينى فرمايد كه خبر ده از عملهاى مردم كه بر روى تو واقع شده است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده است :
هيچ كس در روى زمين عمل خير يا شرّ نكند ، مگر آن كه از آن در روز قيامت خبر دهد . « 2 » و فرمودهاند :
در مسجد در مواضع مختلف و متعدد نماز بگذاريد كه روز قيامت شهادت خواهند داد . « 3 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 526 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 526 .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 83 ، ص 384 ح 59 به نقل از امالى صدوق .