لغت و اعراب :
نُكْر ناشناخته و غير معروف ، و در اين جا مقصود سختى عذاب است . الذين آمنوا صفت اولى الالباب مىباشد .
[ كيفر خدا براى امتها ]
تفسير :
و چه بسيار از مجتمعات انسانى كه از فرمان پروردگار خود و پيامبرانش سرپيچى كردند و نافرمانى را از حد گذرانيدند ، پس آنها را به حساب سختى محاسبه كرديم . يعنى در حساب مناقشه نموده و قليل و كثير و كم و زياد آن را در حساب آورديم و هيچ چيز را فرو گذار نكرديم و به عذابى بس سخت عذاب نموديم .
پس آنها عاقبت وخيم كار خود - يعنى سزاى شرك و كفر و سركشى - را چشيدند و سرانجامِ كارشان زيان و خسران بود .
و كدام زيان از آن بدتر باشد كه از جنّت ابدى و سعادت سرمدى محروم ، و به زندان جحيم و عذاب اليم محبوس گردند .
أَعَدَّ اللَّهُ . . . : خداوند براى آنها در آخرت عذابى سخت آماده كرده است .
پس از خدا پروا كنيد اى صاحبان خرد كه ايمان آوردهايد .
قَدْ أَنزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا : به تحقيق خدا به سوى شما وسيلهء تذكّر و يادآورى فرو فرستاده است .
در تفسير « ذكر » گفته شده است :
1 - مراد قرآن است ، و تسميهء آن به ذكر ، به جهت آن است كه متضمّن موعظهء شافيهء كافيه است .
2 - مراد حضرت رسول صلى الله عليه و آله است ، چنانچه ابن بابويه رحمه الله از حضرت رضا عليه السلام در حديث مأمون فرمايد : مراد از ذكر ، رسول خدا صلى الله عليه و آله است ، و ما اهل ذكر هستيم ، و آن در كتاب خدا بيان شده در سورهء طلاق : قَدْ أَنزَلَ اللَّهُ إِلَيْكُمْ ذِكْرًا رَّسُولًا يَتْلُواْ عَلَيْكُمْ ءَايتِ اللَّهِ . « 1 » و همين معنى با آيهء
هامش
( 1 ) . نور الثقلين ، ج 5 ، ص 363 و 364 .