مغرب و عشاء است و تعبير از نماز به تسبيح به خاطر آن است كه نماز ، شامل تسبيح و تنزيه مىباشد .
در ذكر كثير چند احتمال است :
1 - آن كه خدا را در هيچ وقت فراموش نكنيد .
2 - ذكر قلبى داشته باشيد .
3 - خدا را به صفات اعلى و اسماء حُسنى ياد و تسبيح كنيد .
4 - تسبيحات اربع ( سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ للَّهِ وَلَا إله إلَّااللَّهُ وَاللَّهُ أكْبَرُ ) بگوييد .
و از ائمهء هدى عليهم السلام روايت شده كه هر كس تسبيحات اربع را سى بار بگويد ذكر كثير را انجام داده است . « 1 » 5 - از حضرت صادق عليه السلام روايت شده است كه فرمود :
مَنْ سَبَّحَ تَسْبيحَ فَاطِمَةَ فَقَدْ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيراً
: هر كه تسبيح حضرت فاطمه عليها السلام گويد ، پس خدا را به ذكر كثير ياد كرده است . « 2 » ابن عباس گويد : خداوند ، بندگان را به هيچ چيز امر نفرموده مگر آن كه براى آن حدّى معيّن و مقرّر نموده ، و سقوط آن را نيز به خاطر عذر اجازه داده است ، مگر ذكر را كه براى آن حدى مقرّر نفرموده ، فرموده است مرا در همهء احوال ياد كنيد . « 3 »
( آيهء 43 ) هُوَ الَّذِى يُصَلّى عَلَيْكُمْ وَ مَللِكَتُهُو لِيُخْرِجَكُم مّنَ الظُّلُمتِ إِلَى النُّورِ وَ كَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا
تفسير :
اوست خداوندى كه بر شما درود فرستد و رحمت خاص و ويژهء خود را شامل حال شما مىكند و فرشتگان او نيز براى شما رحمت و آمرزش طلب مىكنند . اين رحمت الهى و طلب رحمت فرشتگان به جهت آن است كه شما را از تاريكىهاى كفر و جهالت و
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 362 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ص 336 .
( 3 ) . همان .