خلاصهء كلام آن كه اين گروه كه به محكم نبودن در و ديوار خانه هاشان اعتذار كرده و به اين بهانه مىخواهند از يارى رسول خدا و مؤمنان دست برداشته و فرار كنند اگر احزاب همهء شهر آنها را بگيرند و كفر را بر آنها عرضه كنند و آنها را به جنگ با مسلمانان ترغيب نمايند ، بدون اعتذار ، به اين كار - يعنى جنگ با مسلمين - اقدام كنند . اين نيست مگر به جهت شدّت بغض آنها به اسلام و اهل آن و محبت آنها به كفر و تمايل به احزاب .
[ ديندارى و وفاى به عهد ]
( آيهء 15 ) وَلَقَدْ كَانُواْ عهَدُواْ اللَّهَ مِن قَبْلُ لَايُوَلُّونَ الْأَدْبرَ وَ كَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسُولًا
اعراب :
لا يولون . . . متعلق عهد و پيمان آنهاست .
تفسير :
و به يقين آنها پيش از آن از ابتداى پذيرش اسلام با خداوند عهد بسته بودند كه در جنگ پشت به دشمن نكنند ، و عهد و پيمان خداوند مورد سؤال است كه از وفاى به آن سؤال خواهند شد و به شكستن عهد جزا خواهند يافت .
تبصره : يكى از لوازم ايمان وفاى به عهد است ؛ بلكه تحقّق دين منوط به وفاى به عهد است ، لذا حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود :
لَا دينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ
: هر كسى كه عهد ندارد بىدين است .
و شخصى به حضرت على بن الحسين عليه السلام گفت :
أخْبِرني بِجَميعِ شَرائِعِ الدّينِ ؟ قالَ : قَوْلُ الْحَقّ ، وَالْحُكْمُ بِالْعَدْلِ ، وَالْوَفاءُ بِالْعَهْدِ
: خبر ده مرا به تمام شرايع دين ؟ فرمود : قول حق ، و حكم به عدل ، و وفاى به عهد . « 1 » و آيهء شريفه دالّ است بر آن كه روز قيامت از عهدها سؤال خواهد شد .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 75 ص 92 .