عذاب الهى و يا به جهت شكر بر نعمت ايمان و هدايت كه نصيب آنها شده است سجدهكنان به رو در مىافتند و پروردگارشان را همراه حمد تسبيح مىگويند - يعنى از صفاتى كه شايستهء خداوند نيست او را تنزيه مىكنند - و هرگز سركشى و تكبر نمىورزند ؛ بلكه به رغبت و شوق تمام او را اطاعت مىكنند و به عبادت او مىپردازند .
تنبيه : نزد علماى اماميه اين آيه جزء « عزائم اربع » است به روايت از حضرت امير المؤمنين و حضرت صادق عليهما السلام سجود واجبهء قرآن چهار است : 1 - سورهء سجده نزد اين آيهء شريفه . 2 - « حم سجده » نزد آيهء شريفهء لَا تَسْجُدُواْ لِلشَّمْسِ وَ لَالِلْقَمَرِ وَ اسْجُدُواْ لِلَّهِ .
3 - والنجم آيهء فَاسْجُدُواْ لِلَّهِ وَ اعْبُدُواْ . 4 - سورهء « اقرأ » آخر سوره وَ اسْجُدْ وَاقْتَرِب . « 1 » در اين چهار مورد سجده بر خواننده و شنونده واجب است .
آيهء شريفه ، تنبيه است به آن كه مؤمنان در مقام تسليم به مرتبهاى هستند كه علاوه بر امتثال دستورات الهى ، هرگاه آيات الهى را متذكر شوند ، به سجده افتاده و او راتسبيح و تحميد نمايند .
( آيهء 16 ) تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَ طَمَعًا وَ مِمَّا رَزَقْنهُمْ يُنفِقُونَ
تفسير :
در آيهء قبل برخى از ويژگىهاى مؤمنان ياد شد ، صفت ديگر آنان آن كه :
تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ : پهلوهايشان در دل شب از بسترهاى خواب تهى مىشود . يعنى از رختخوابها بر مىخيزند ، و پروردگار خود را در حال بيم و طمع ( بيم از غضب الهى و اميد به رحمت او ) به نماز و دعا و ثنا و راز و نياز ، مىخوانند .
به روايت حضرت باقر و صادق عليهما السلام آيهء شريفه در شأن متهجّدان و شبزندهداران
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ابواب قراءة القرآن ، باب 42 ، و منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 265 .