تفسير :
آنچه را وحى شده به تو از كتاب كه قرآن باشد ، بر وجه تقرب به خدا و حفظ الفاظ آن و استكشاف معانى آن تلاوت كن ؛ زيرا براى قارىِ متأمّل ، با تكرار آن منكشف مىشود آنچه در اوّل وهله بر او منكشف نشده است .
يا آن را براى مكلّفان تلاوت كن و عمل به آن نما .
و به پاى دار نماز را ؛ يعنى اداى آن را در مواقيت ، و حفظ آداب و شرايط و حدود و لوازم آن را مراعات نما . زيرا كه نماز حقيقى ، نمازگزار را از كارى كه نزد عُقلا قبيح است و از عملى كه شرعاً از آن نهى شده است باز مىدارد .
از حضرت صادق عليه السلام روايت شده است كه فرمود :
مَنْ أحَبَّ أنْ يَعْلَمَ قُبِلَتْ صَلاتُهُ أوْ لَمْ تُقْبَلْ ؟ فَلْيَنْظُرْ هَلْ مَنَعَتْهُ صَلاتُهُ عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ ؟ فَبِقَدْرِ ما مَنَعَتْهُ قُبِلَتْ مِنها « 1 »
: هر كه مىخواهد بداند كه نماز او مقبول درگاه خدا مىباشد يا نه ؟ بايد ببيند آن نماز ، او را از فحشا و منكر منع نموده يا نه ؟ زيرا به مقدار آنچه او را از معاصى بازداشته مقبول است .
انس بن مالك روايت نموده كه جوانى از انصار نمازهاى يوميه را با حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله مىگزارد ؛ اما مرتكب گناهان هم مىشد ، چون حال او را خدمت حضرت عرضه داشتند فرمود :
« إِنَّ صَلاتَهُ تَنْهاهُ يَوْماً » « 2 »
: به درستى كه نماز او روزى او را از گناهان باز مىدارد . پس در اندك زمانى توفيق يافت و از زهّاد صحابه شد .
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ : و ياد خدا بزرگتر است از همه چيز ، و يا ذكر خدا و ياد نمودن او نزد معاصى كه باعث خوددارى از ارتكاب گناه مىشود بزرگتر است از همه چيز . و احاديث اهل بيت مؤيّد اين معنى است ؛ از جمله در وسائل از حضرت صادق عليه السلام روايت نموده كه فرمود :
أشَدُّ الأعْمَالِ ثَلاثَةٌ : إنْصَافُ النّاسِ مِنْ نَفْسِكَ حَتّى لَا تَرْضى لَهَا مِنْهُمْ بِشَىءٍ إلّارَضيتَ لَهُمْ
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 285 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 4 ، ص 285 .