قَالُوا إِن يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُ مِن قَبْلُ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنتُمْ شَرٌّ مَّكَاناً وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ « 77 » قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيرُ إِنَّ لَهُ أَباً شَيْخاً كَبِيراً فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنينَ « 78 » قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَن نَّأْخُذَ إِلَّا مَن وَجَدْنَامَتَاعَنَا عِندَهُ إِنَّا إِذاً لَظَالِمُونَ « 79 »
لغت و اعراب :
فقد سرق جانشين جواب شرط است ، به تقدير « إن يسرق فليس ببعيد فقد سرق » .
ضمير مؤنث أسرّها و لميبدها راجع است به نسبت سرقت مفهوم از كلام . معاذ اللَّه مصدر ميمى است ، به تقدير « أعوذ باللَّه عوذاً أو معاذاً » .
تفسير :
قَالُوا إِن يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُ مِن قَبْلُ
پس از ثبوت جرم سرقت بر بنيامين در ملأ عام و شرمگين شدن فوق حد برادران ، گويى به عنوان اعتذار گفتند : اگر او دزدى مىكند بُعدى ندارد و تعجب نيست ، زيرا برادرش هم در گذشته دزدى كرده است .
مرادشان يوسف است كه در حال كودكى ، بُت طلايى شخصى يا بت خانهاى را پنهانى برداشته و شكسته و در مزبله افكنده بود . و يا آن كه بزغالهاى را از ميان گوسفندان پدر پنهانى به مستمندى داده بود .
فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِى نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ قَالَ أَنتُمْ شَرٌّ مَّكَاناً وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
يعنى : پس يوسف آن نسبت و اتهام را در دل خويش پنهان داشت و بر آنها آشكار
تفسير روان (فارسى) — صفحة 69
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٦٩