3109 . جميل مىگويد : در مورد آيهء
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ فِي قُلُوبِ الْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ
« 1 » ؛ ( اوست آن كس كه در دلهاى غافران آرامش را فرو فرستاد تا ايمانى بر ايمان خود بيفزايند . ) از امام صادق - عليهالسّلام - سؤالكردمحضرت فرمود : « منظورايمان است . » از آيهء
وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ
« 2 » ؛ ( و آنها رابا روحى از جانب خود تأييد كرده است . ) پرسيدم حضرت فرمود : « منظورايماناست . » ازآيهء
وَ أَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوى
؛ ( و آرمان تقوا را ملازم آنان ساخت . ) سؤال كردم حضرت فرمود : « منظور ايمان است . »
3110 . محمد بن مسلم از امام باقر يا امام صادق - عليهماالسّلام - نقل مىكند : « ايمان ، اقرار و عمل است و اسلام ، اقرار بدون عمل . »
3111 . عبدالرحيم قصير مىگويد : با عبدالملك بن اعين به امام صادق - عليهالسّلام - نامه نوشته ، پرسيديم : ايمان چيست ؟ حضرت پاسخ نوشت : « خدايت رحمت كند ، از ايمان پرسيدى . ايمان ، اقرار به زبان ، اعتقاد به دل و عمل با اعضاء است و اجزاى ايمان به هم مرتبط است . »
3112 . ابوعمرو زبيرى مىگويد : به امام صادق - عليهالسّلام - عرض كردم : اى عالم ! مرا خبرده كه چه عملى نزد خدا از همه اعمال برتر است . فرمود : « آنكه خدا چيزى را جز با آن نمىپذيرد . » گفتم : آن چيست ؟ فرمود : « ايمان به خدايى كه هيچ خدايى جز او نيست ، والاترين اعمال و شريفترين و پرسودترين آنهاست . » مىگويد : عرض كردم : آيا نمىفرماييد كه ايمان چيست ؟ آيا فقط گفتار است يا گفتار و عمل ؟ حضرت فرمود :
« ايمان ، تماماً عمل است و گفتار ، بخشى از عمل است ، عمل به واجباتى كه خداوند در كتابش بيان فرموده ، احكام نورانى با دليل روشن كه كتاب خدا گواه آنهاست و به آنها دعوت مىكند . » مىگويد : عرض كردم : فدايت شوم برايم توصيف بفرما تا آن را بفهمم .
حضرت فرمود : « ايمان ، حالات و درجاتى دارد و داراى طبقات و منازلى است ، از آن جمله منزله كامل و نهايى و از آن جمله مرتبه پايين و ناقص و از آن جمله منزله بالاتر و بهتر است . » عرض كردم : ايمان هم كامل و ناقص دارد و افزايش پيدا مىكند ؟ فرمود :
« آرى . » عرض كردم : چگونه ؟ فرمود : « زيرا خداوند تبارك و تعالى ايمان را بر اعضاى
هامش
( 1 ) الفتح : 4 .
( 2 ) المجادلة : 22 .