مستحب است يا واجب ؟ فرمود : « جهاد چهار نوع است ، دو نوع آن واجب است ، يك نوع آن مستحب است كه جز همراه با واجب اقامه نمىشود و يك نوع آن مستحب است ؛ اما يكى از دو جهاد واجب ، جهاد انسان با نفس خويش در ترك نافرمانى پروردگار است كه از بزرگترين جهادهاست . . . اما جهاد مستحب ، مجاهده و تلاش براى برپاداشتن ، به كمال رساندن و زنده كردن سنت و امر مستحبى است كه انسان آن را اقامه كرده ، كار و تلاش در اين راه ، از بهترين اعمال است ؛ زيرا براى زنده كردن سنت انجام مىشود و پيامبر - صلّى اللَّه عليهو آله وسلّم - فرمود : هر كس سنت نيكى را رايج كند ، پاداش آن كار نيك و برابر پاداش هر كس كه تا روز قيامت آن كار را انجام دهد ، براى او حساب مىشود ، بدون اينكه از پاداش آن عمل كنندگان چيزى كم شود . »
1349 . امام كاظم - عليهالسّلام - از پدران بزرگوارش از اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - نقل مىفرمايد : « پيامبرخدا - صلّى اللَّه عليهو آله وسلّم - گروهى را به جنگ فرستاد ، هنگامى كه آن گروه از جنگ برگشتند ، حضرت فرمود : خوشا به حال گروهى كه جهاد اصغر را انجام دادند و هنوز جهاد اكبر بر عهدهشان باقى است . » سؤال شد : يا رسولاللَّه جهاد اكبر چيست ؟ حضرت فرمود : « جهاد با نفس ! » و حضرت امام كاظم - عليهالسّلام - فرمود :
« برترين جهادها ، جهاد كسى است كه با نفس خويش مىجنگد . »
1350 . حسن بن جهم مىگويد : از حضرت ابوالحسن - عليهالسّلام - شنيدم كه فرمود :
« مردى از بنى اسرائيل چهل سال خداوند را عبادت كرد ، آنگاه يك قربانى تقديم كرد ، اما از او پذيرفته نشد . به نفس خويش خطاب كرد : هر چه هست از توست و اگر گناهى هم باشد ، از غير تو نيست . » آنگاه خداوند بزرگ به او وحى فرمود : اين ملامت نفس ، از عبادت چهل سالهات برتر است . »
1351 . از اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - نقل شده است : « هر كس نفس خود را به غير خود مشغول و متوجه كند ، در تاريكىها سرگردان و در نابودى غوطهور مىشود و شياطين او وى را در سركشى ، كمك خواهند كرد و اعمال زشتش برايش آراسته و زيبا به نظر خواهد رسيد . » « 1 »
هامش
( 1 ) . نيز ، ر . ك : بخش 50 ، 78 ، 26 و 22 .