نيز بعد از امر به ذكر مرحلهء اول ( خدا را نگهدار تا خدا تو را نگهدارد . ) آمده است :
خدا را نگهدار باش تا او را در برابرت بيابى . اين مطلب ، علاوه بر بيان مرحله دوم ذكر قلبى به اين نكته اشاره دارد كه رسيدن به مرحله اوّل ، خود مقدمه رسيدن به مرحله دوم است .
نكته قابل توجه اين است كه مرحله دوم ذكر قلبى ، جز براى پيامبر يا وصى پيامبر يا مؤمنى كه خداوند قلبش را نسبت به ايمان امتحان كرده است ، حاصل نمىشود ؛ زيرا براى انسان به دليل توجه به عالم خاكى و نياز به كثرات خارجى ، روى آوردن به فطرت و ياد پروردگار به معناى دوم ، ممكن نيست ؛ مگر با عنايت الهى و انقطاع از عالم خاكى و وابستگىهاى مادّى كه رسيدن به آن ، جز با پيروى كامل از پيامبران و ائمه - عليهمالسّلام - در تمام امور مادى و معنوى زندگى ميسّر نيست .
كلام اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - در دعاى كميل : « أسألُكَ بِحقِّكَ و قُدسِك . . . سَرمَداً » و اين بخش از حديث معراج و بخشهاى مشابه آن و نيز بعضى از آيات و روايات و ادعيه ، ناظر به همين مرحله هستند .
از خداوند سبحان توفيق رسيدن به اين مرحله از ذكر را مسألت مىنماييم .
82
ستايش در آغاز نعمت و سپاس در پايان آن
« در آغاز نعمت ، ستايش و در انجام آن سپاسگزارى مىكنند . »
حديث
1208 . رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليهو آله وسلّم - فرمود : « هر كس نعمتها پى در پى به او