و عوالم مادّى و دنيا و آخرت را آفريده و خود در كنارى نشسته و به آنها نگاه مىكند و از آنها لذت مىبرد ! اين مطلبى است كه كتاب ، سنت و عقل آن را نفى مىكند ؛ بلكه خداوند سبحان با ظهور اسماء حسنى و صفات عاليه خود ، جميع مخلوقات را آفريده و خود هرگز از آنها جدا نبوده ، با همهء آنها همراه است ؛ چنانكه سيدالموحدين حضرت اميرالمؤمنين - عليهالسّلام - مىفرمايد : « او در درون اشياء است ، نه مثل اينكه چيزى درون چيزى است و بيرون از اشياء است ، نه مثل اينكه چيزى بيرون از چيزى است . » اسماء الهى سراسر وجود اشياء را پر كرده و علم او به همه چيز سيطره و احاطه دارد و از خود او نيز جدا نيست ؛ پس تمام اشياء ، مظاهر اسماء و صفات او هستند و اين مظاهر از آن جهت كه تجليات پروردگارند ، محبوب و مطلوب انسانند و آن جا كه مظاهر حق ، اينگونه مورد محبت و علاقه هستند ، روشن است كه خداوند متعال - كه ظهور دهندهء آنها است - چقدر محبوب و مطلوب انسان خواهد بود ، كه او بسى شايستهتر است كه دوست داشته شود و مطلوب واقع گردد .
پس بهره خاصّان در بهشت ، تنها ، لذّتهاى ظاهرى و بهرهمندى از مظاهر نيست ؛ بلكه آنان با چشم دل ، ظهور دهنده را همراه مظاهر مىبينند ، چنانكه خداوند مىفرمايد :
« . . . در چنين روزى ، چهرههايى بشّاش و شكفته است و پروردگارشان را نظاره مىكنند . »
شايد آيات و رواياتى كه پيش از اين ذكر شد ، نيز ، به همين نعمت بزرگ اشاره دارد .
واللَّه اعلم .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 325
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٣٢٥