سجده و خاكسارى در برابر خداوند متعال دلالت مىكند كه در واقع ، به سجده غيرتكوينى اشاره دارد .
علاوه بر دو سجدهاى كه ذكر شد ، كه همهء موجودات با تمام وجود به آنها مشغولند ، انسان ، مأمور به سجدهء تشريعى نيز هست تا به سبب آن - و به همين كيفيت خاص - در برابر مولا و ولى نعمت خود اظهار فروتنى و شكستگى نمايد و با جنبهء مادى و جسمانى خود سجده كند تا ظاهرش نيز با تكوين ، هماهنگ شود . اين سجده ، « سجدهء تشريعى » ناميده مىشود .
اما آن چه از ذكر پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - در سجدهء شب نيمه شعبان كه فرمود :
« سجد لك سوادى وخيالى وبياضى . » معلوم مىشود ، اين است كه انسان علاوه بر سجدهاى كه در اين عالم دارد ، در عوالم مثالى و نورى نيز سجده و خضوع خاص متناسب با آن عوالم دارد ؛ زيرا سواد ، همان عالم مادّى و خيال ، عالم مثال و بياض و عالم نورى و خلقت نورى است . با اين بيان روشن مىشود كه هر تسبيح ، تقديس ، حمد و ستايشى كه در كتاب و سنت براى موجودات ذكر شده است نيز بر سه نوع است .
و شايد تحريض و تشويق بر سجده و ذكر آن در بسيارى از آيات و روايات به اين دليل باشد كه سجده ، علّت و سبب تقرب بنده به خداوند متعال است ؛ چنانكه آيه سجده نيز بر همين مطلب دلالت مىكند .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 285
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٢٨٥