تيره ، از خدا دور است ؛ هر چند شما اين را در نمىيابيد . »
337 . در ارشاد القلوب آمده است : « روايت شده است پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - پيوسته در انديشه و اندوه بود و ( روايت شده كه ) اندوه از ويژگيهاى صالحان است و خداوند هر دل اندوهناكى را دوست دارد . »
338 . پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - فرمود : « هرگاه خداوند بندهاى را دوست بدارد ، در دلش نواى حزينى قرار مىدهد ؛ زيرا كه خداوند هر دل اندوهناكى را دوست دارد و هرگاه بندهاى را دشمن بدارد ، در دلش سازى از خنده و شادى مىگمارد . »
339 . در نهجالبلاغه دربارهء ويژگىهاى پرهيزكاران آمده است : « دلهاشان اندوهبار است و ( مردم ) از بدى آنها در امان . . . شبهنگام ( در پيشگاه خدا و به حالت خضوع و بىخودى ) گامهاشان منظّم و بىحركت در قيام است . آيات قرآن را تلاوت مىكنند و به صوت دلنشين مىخوانند و خود را به سبب آن ، در اندوه فرو مىبرند و داروى دردشان را از آن مىطلبند . »
340 . امام صادق - عليهالسّلام - مىفرمايد : « هنگامى كه ابراهيم پسر پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - از دنيا رفت ، پيامبر فرمود : اى ابراهيم ( در فراق تو ) اندوهناكيم و صبر پيشه مىكنيم . دل ، اندوهگين مىشود و چشم مىگريد : اما آنچه خدا را به خشم آورد ، بر زبان نمىآوريم . »
341 . ابوبصير مىگويد : از امام صادق - عليهالسّلام - شنيدم كه فرمود : « در حالى كه حسين نزد پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - بود ، جبرئيل آمد و گفت : اى محمد ! آيا او را دوست مىدارى ؟ پيامبر فرمود : آرى . جبرئيل گفت : امّتت او را خواهند كشت . پس پيامبر بسيار اندوهگين شد . . . »
بيان
از مجموع اين آيات و روايات ذكر شده ، روشن مىشود ، اندوه بر سه نوع است :
1 . اندوه بر مال و زيور دنيا يا اندوه به واسطهء گفتهء كافران و بر فريب خوردگى آنان به دنيا و زرق و برق آن ، كه اين اندوه ناپسند است .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 251
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٢٥١