نشانهء قوت عقل است ، هر كس به خداوند بينديشد ، از اهل دنيا و طالبان آن كناره مىگيرد و به آنچه نزد خداست دل مىبندد و خداوند همدم او در هنگام ترس و تنهايى و دارايى او در تنگدستى و عزّتش در بىكس و كارى مىشود . »
166 . مردى به امام صادق - عليهالسّلام - عرض كرد : فدايت شوم ، كسى كه اين امر را شناخت ( و با توحيد و ولايت آشنا شد ) ، پس خانه نشينى اختيار كرد و با هيچكدام از برادرانش باب آشنايى نگشود ( تكليفش چيست ؟ ) امام - عليهالسّلام - فرمود : « چنين شخصى چگونه به تكاليف دينى خود آگاه مىشود ؟ »
بيان
از مسائلى كه در علم اخلاق مطرح است مسأله كنارهگيرى از مردم است . اصل كنارهگيرى به نحو صحيح ، از نظر دين مقدّس اسلام پذيرفته شده است و براى اثبات آن ، آيات و رواياتى كه ذكر شد ، كافى است ؛ زيرا مقصود از رهبانيت در سورهء حديد ، كنارهگيرى از مردم به نحو صحيح است ؛ به گونهاى كه به كسب خشنودى پروردگار بينجامد ، چنانكه آيه دوم سورهء نجم به روشنى بر كنارهگيرى از بى خبرانى كه جز زندگى دنيا چيز ديگرى را نمىخواهند ، دلالت مىكند .
امّا مقصود از تنهايى مورد پسند دين ، كنارهگيرى و دورى يكسره از تمام مردم حتى افراد مؤمن و پرهيزگار ، دانشمندان و صالحان نيست ، چرا كه در همين حديث ، خداوند ما را به همدلى و ارتباط فىاللَّه با مؤمنان امر فرموده است و رواياتى كه به ديدار بندگان پرهيزكار و دانشمندان صالح ترغيب مىكند ، بسيار است . بنابراين اگر آميزش و رفت و آمد با مردم داراى فوايدى مثل : ياد گرفتن احكام دين ، يادآورى ولايت امامان - عليهمالسّلام - و تجديد عهد با ايشان ، زنده نگهداشتن علوم و همدلى و ارتباط در راه خدا باشد ، نه تنها اشكال ندارد ، بلكه پسنديده نيز هست .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص١٦١