بيان
خداوند انسان را ، داراى شكم و با دستگاه هاضمه آفريده است ؛ به گونهاى كه نيازمند به خوردن است و همانطور كه اصل جهان بيهوده و بىهدف آفريده نشدهاست ، جزئيّات آن هم از اين قاعدهء كلى مستثنا نيست و دربارهء انسان - از آنجا كه برترين آفريدههاست - اين مطلب را با تأكيد بيشترى خواهد داشت ؛ به اين معنا كه : ميانتهى و شكمدار خلق شدن انسان - به گونهاى كه آب و غذا بخورد و رفع گرسنگى نموده و به زندگى ادامه دهد - براى اين است كه بتواند به هدف خلقت - كه معرفت پروردگار و عبوديّت اوست - برسد ؛ همان گونه كه نياز انسان به پوشاك ، مسكن ، ازدواج و امور ديگرى كه متناسب با فطرت اوست نيز ، در همين راستاست .
بنابراين صرف خوردن و آشاميدن ، هرگز مانع سير انسان در راه كمالات و هدف از خلقت او نيست ؛ زيرا اگر چنين بود از ديدگاه عقل ، كارى زشت به شمار مىآمد و شرع نيز آن را حرام يا مكروه مىشمرد ، در حالى كه خداوند متعال انسان را از آن بازنداشته ، بلكه با رعايت شرايط و حدود ، به آن امر فرموده است .
از آنچه ذكر شد روشن مىشود ، مقصود از اين بخش حديث و موارد مشابه آن و نيز منظور از آيات و رواياتى كه در اين باب آمده است ، ترغيب و تحريك انسان به اين نيست كه يكسره دست از خوردن بكشد و او را از آب و غذا منع نمايد ؛ بلكه هر يك از آنها ، به جنبهاى از جنبههاى مختلف خوردن اشاره مىكند . مثل خوردن از مال حلال و پاكيزه ، پرهيز از اسراف و زياده روى ، واجب بودن سپاسگزارى از آنكه نعمت خوراك را مرحمت فرموده ، مشخص شدن مقدار و اندازه غذايى كه بايد خورده شود و امور ديگرى كه با سرشت و فطرت انسان سازگارى و با خواستها و نيازهاى فطرىاش هماهنگى دارد .
اين بيان در واقع ، راهى است براى جمع و هماهنگ كردن مطالب مختلفى كه دربارهء گرسنگى و روزه در بخشهاى مختلف حديث آمده است ؛ اگر چه با جمع بين آيات و رواياتى كه در اين باب وارد شده ، مسأله روشنتر از آن است كه بر اهل تحقيق مخفى بماند .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 121
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص١٢١