دعا
54 . امام حسين - عليهالسّلام - در دعاى عرفه مىفرمايد : « خدايا ، رضاى تو مبرّا و منزّه از آن است كه معلول علتى از ناحيهء خود تو باشد تا چه رسد به اينكه از ناحيهء من علّتى داشته باشد . پروردگارا ، ذات تو نسبت به نفع و سود خودت بىنياز است ؛ پس چگونه از من بى نياز نباشد ؟ »
حديث
55 . هشام بن حكم مىگويد : مردى دربارهء خداوند تبارك و تعالى از امام صادق - عليهالسّلام - سؤال كرد : « آيا او خشنودى و خشم دارد ؟ » امام فرمود : « آرى ، ولى خشم و رضاى او از نوع خشم و رضاى مخلوق نيست ؛ زيرا خشنودى و خشم نتيجهء دخالت و تأثير چيزى در انسان است كه او را از حالى به حالى منتقل مىكند لذا در پى آن منفعل و مضطرب مىشود و حالات مختلفى پيدا مىكند و اشياء در او تأثير مىكنند ؛ امّا چيزى در خالق و خداى ما تأثير نمىكند . او واحد و در ذات و معنى يگانه و يكى است ، خشنودى او پاداش و خشم او عذاب است ، بدون اينكه چيزى در او تأثير كند و او را به هيجان آورد يا از حالى به حالى منتقل نمايد كه اين صفت آفريدگان ناتوان و نيازمند است ؛ اما خداوند - تباركوتعالى - قدرتمند و شكستناپذير است و به آفريدگانش نياز ندارد و آنانند كه نيازمند دائمى او هستند . او همه چيز را آفريده ، بدون اينكه نيازى به آنها داشته باشد و يا علّتى براى آفريدن او وجود داشته باشد و يا تقليد و تفكّرى كرده باشد ؛ بلكه خود ، مبتكر و آغاز گر است . »
بيان
جملهء « براى محبّت من علّتى نيست . » اشاره به حضورى بودن صفات جمال و جلال پروردگار و كمالات الهى و غير حصولى بودن آنها دارد . به عبارت ديگر صفات پروردگار هرگز وابسته به اكتساب از خارج ذات نيستند ، تا موجب تكثّر و انفعال در ذات خداوند متعال باشد - چنان كه در آفريدگان اينطور است - ، زيرا خداوند سبحان در ذات و صفات احدى است و صفاتش با ذاتش يكى است .
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى) — صفحة 95
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٩٥