و امّا اين كه معناى اميرالمؤمنين چيست ؟ در حديث آمده است :
- « عَنْ أَبِى جَعْفَر - عليهالسّلام - قال : قُلْتُ جُعِلْتُ فِداك ! لِمَ سُمِّىَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ، أَمِيرَالْمُؤْمِنِين ؟ قالَ : لِأَنَّهُ يَمِيرُهُمُ الْعِلْمَ ، أَما سَمِعْتَ كِتابَ اللَّهِ - عَزَّوَجَلَّ -
وَ نَمِيرُ أَهْلَنا
« 1 » . »
راوى مىگويد به امام باقر - عليهالسّلام - عرض كردم : فدايت گردم ! چرا اميرمؤمنان به اين نام ناميده شده است ؟ فرمود : زيرا او به مؤمنان توشهى دانش را عطا مىكند ، آيا نشنيدهاى كه خداوند - عزّوجلّ - در كتاب خود مىفرمايد : « و به اهل خانوادهى خود آذوقه مىدهيم . »
- « عَنِ الصّادِقِ - عليهالسّلام - : سُمِّىَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ، إِنَّما هُوَ مِيرَةُ الْعِلْمِ وَ ذلِكَ أَنَّ الْعُلَمآءَ مِنْ عِلْمِهِ امْتارُوا وَمِنْ مِيرَتِهِ اسْتَعْمَلُوا . » « 2 »
امام صادق - عليهالسّلام - فرمود : علت اين كه اميرمؤمنان ، اميرمؤمنان ناميده شده ، اين است كه او آذوقهى دانش را به مؤمنان عطا مىكند ؛ زيرا دانشمندان از دانش او استفاده مىكنند و به ديگران عطا مىكنند .
و امّا اين كه رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - از همه براى او به اين نام ميثاق گرفته ؟
« عَنْ جَعْفَرٍ - عليهالسّلام - قالَ : يَوْمُ غَدِيرِ خُمٍّ يَوْمٌ شَرِيفٌ عَظِيمٌ ، أَخَذَ اللَّهُ الْمِيثاقَ لِأَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ - عليهالسّلام - أَمَرَ مُحَمَّداً - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - أَنْ يَنْصِبَهُ لِلنّاسِ عَلَماً . . . » « 3 »
در حديثى آمده است كه امام صادق - عليهالسّلام - فرمود : روز عيد غدير ، روز باشرافت و بزرگى است ، [ زيرا ] در اين روز ، خداوند براى اميرمؤمنان - عليهالسّلام - پيمان گرفت و به حضرت محمد - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - دستور داد كه او را به عنوان نشانه [ و امام بعد از خود ] منصوب نمايد .
هامش
( 1 ) . سورهى يوسف ، آيهى 65 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 37 ص 332 ، حديث 73 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 37 ، ص 326 ، حديث 58 . نيز در اواخر خطبه حضرت رسول نيز در عيد غدير بدين امر اشاره شده است . ر . ك : بحارالانوار ، ج 37 ، ص 217 .