وَخُذْ بِناصِيَتِى إِلى مَرْضاتِكَ الْجامِعَةِ ، بِتَحَنُّنِكَ [ بِمَحَبَّتِكَ بِمَنِّكَ ] يا أَمَلَ الْمُشْتاقِينَ ! » « 1 »
خداوندا ! در اين [ روز ] بهرهاى از رحمت گستردهات را براى من قرار ده [ يا : عطا فرما ] و مرا به سوى [ يا : به وسيلهى ] برهانها و دليلهاى درخشنده [ يا : قطعى ] ات هدايت فرما و [ موى ] پيشانى [ و تمام اختيار ] مرا بگير و به سوى خشنودى فراگير خود بكش ، به مهربانىات [ يا : به محبّتت ، يا : به بخششت ] اى آرزوى مشتاقان !
رحمت رحيميّهى معنوى ؛ رحمت واسعه
دو احتمال دربارهى رحمت : « اجْعَلْ لِى نَصِيباً مِنْ رَحْمَتِكَ الْواسِعَةِ » ، قابل طرح است :
رحمت رحمانيّهى ظاهرى و رحيميّهى معنوى هر دو و يا تنها رحمت رحيميّهى معنوى . احتمال دوّم به جهاتى صحيحتر به نظر مىرسد زيرا :
اوّلًا : « نَصِيباً » را نمىتوان به رحمت عامّه معنا كرد ؛ چرا كه همهى موجودات از آن بهرهمند مىباشند .
ثانياً : احتمال دوم با دو حاجت ديگر : « وَاهْدِنى . . . إِلى مَرْضاتِكَ » تناسب دارد .
ثالثاً : اين احتمال با بيان ذيل دعا : « يا أَمَلَ الْمُشْتاقِينَ » سنخيّت دارد .
رابعاً : تقاضاى رحمتهاى خاصّه معنوى در ماه مبارك رمضان ، بيشتر مورد نظر است تا رحمتهاى ظاهرى كه همه مظاهر از آن برخوردارند .
ظرافت معناى « واسعه » در رحمت
اما بيان « واسعه » در جمله فوق ، به اعتبار اين است كه همه موجودات و مظاهر ، از كمالات و نامهاى الهى برخوردارند ؛ و هيچ چيزى نيست كه ظهور يافته از يك اسم و يا اسامى الهى نباشد و از توجه به آنها نيز بىبهره باشد . بنابراين معناى اوّل را هم به
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 136 .