معناى شهدا
مراد از شهدا ، شهداى اعمال ، يعنى انبيا و اوصيا آنان - عليهمالسّلام - اند ، و به معناى دقيقتر ، اختيار كردن طريقهى آنان مىباشد ، چنان كه در سورهى حمد مىخوانيم :
صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
و خداى متعال « انعمت عليهم » را در آيهاى ديگر اين گونه تفسير فرموده است :
فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ
« 1 »
پس آنان با كسانى كه خداوند بر ايشان نعمت [ ولايت ] را ارزانى داشته ، مانند پيامبران و صدّيقان و گواهان [ اعمال ] و صالحان ، همراه خواهند بود .
( 506 )
« وَ إِحْسانِى فِى عِلِّيِّينَ . » « 2 »
و احسان و نيكىام را در علييّن [ و بالاترين جايگاه بهشت ] قرار دهى .
معناى احسان و محسنين واقعى
احسان در روايتى اين گونه معنا شده است :
« أَلْإِحْسانُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّه كَأَنَّكَ تَراهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَراهُ فَإِنَّهُ يَراكَ . » « 3 »
احسان آن است كه [ تنها ] خدا را بپرستى ، گويا او را مىبينى ، پس اگر تو او را نبينى ، پس او تو را مىبيند .
رأس محسنين ، انبيا و اوصيا - عليهمالسّلام - و محمّد و آلش - صلوات اللَّه عليهم اجمعين - مىباشند كه خويش را در طريق عبوديّت حقيقى الهى قرار دادهاند و پس از آن
هامش
( 1 ) . سورهى نساء ، آيهى 69 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 198 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 196 .