1 . خير
ممكن است مراد از خير ماه ، مغفرت و يا نتايج اخروى و يا نتايج معنوى و انسان كامل شدن و بهرهمندى از ضيافت الهى و تجلّيات و لقاى پروردگار باشد . همهى اين احتمالات را به حساب ظرفيّت و آمادگى و اعمال و كردار افراد مىتوان در نظر گرفت .
2 . گشايش و فتح
ممكن است گشايش و فتح اين ماه ، همان فتح و ظفر بر نفس ، يا پيروزى بر شيطان و وسوسههاى آن ، يا پيروزى بر توجّه استقلالى به دنيا و زخارف آن ، يا پيروزى بر ابتلائات و مشكلات عالم طبيعت باشد . هر يك از اين احتمالها وجهى صحيح دارد و درخواست همهى آنها مطلوب است .
3 . نور
نور اين ماه احتمالًا همان نورى است كه به مؤمن داده مىشود تا به وسيلهى آن خير و شرّ و حقّ و باطل و راه شيطانى و رحمانى و هواهاى الهى و نفسانى را تشخيص و تمييز دهد ، يا نورى كه خواننده را از شرك جلىّ و خفىّ مبرّا مىسازد و يا نورى كه مؤمن به وسيله آن با ديده دل به تجليّات اسمايى و صفاتى و ذاتى حقّ سبحانه ناظر مىباشد . هر كدام از اين معانى را وجهى قابل قبول است و اطلاق دو آيهى شريفهى ذيل را مىتوان ناظر به همهى آنها دانست :
- أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
« 1 »
آيا كسى كه خداوند دلش را براى پذيرش و تسليم گشوده ، كه در اثر آن بر نور و روشنايى [ و هدايت ] از [ جانب ] پروردگارش [ آراسته ] است ، [ با آنان كه به قساوت دل مبتلايند ، يكى است ؟ ! ] پس واى بر آنان كه دلهايشان از ياد خدا سخت و سنگدل هستند ، كه آنان در گمراهى آشكار قرار دارند .
هامش
( 1 ) . سورهى زمر ، آيهى 22 .