شاهد در دو لفظ [ برد ] و [ برد ] مىباشد كه اوّلى مضموم و دوّمى مفتوح مىباشد .
و نظير اينمثال است كه اختلاف تنها در هيئات مىباشد قول اهل لسان كه مىگويند :
الجاهل امّا مفرط او مفرط ( نادان يا افراط مىكند و يا تفريط مينمايد ) .
و چنانچه مىبينيم دو كلمه [ مفرط ] و [ مفرّط ] تنها از نظر حركت با هم اختلاف دارند .
سئوال
فرق ديگر بينشان وجود داشته و آن اينستكه [ راء ] دوّمى مشدّد است ولى در اوّلى مخفّف مىباشد .
جواب
اين امر باعث فرق نيست زيرا در وقت اداء حرف مشدّد زبان براى يكبار بلند مىشود همچون اداء حروف واحد از اينرو آن را حرف واحد شمردهاند و جناسى كه بين دو كلمه مخفّف و مشدّد است را از قبيل جناسى دانستهاند كه اختلاف بين متجانسين تنها در هيئت است فلذا مصنّف گفته :
حرف مشدّد در اين باب يعنى باب جناس در حكم مخفّف است ، بنابراين اختلاف [ مفرط ] و [ مفرّط ] تنها در هيئت است چه آنكه در
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 188
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٨