امورى كه مضاف از مضاف اليه بواسطه اضافه كسب مىكند
اين امور يازده تا است كه مختصرا ذكر مينمائيم .
1 - تعريف : مانند : غلام زيد .
2 - تخصيص : مانند : غلام رجل .
3 - تخفيف : مانند : ضارب زيد .
4 - ازاله قبح و تجوّز : همچون : مررت بالرّجل الحسن الوجه .
در اينمثال اگر « الحسن » را به « الوجه » اضافه نكرده و « الوجه » را مرفوع بخوانيم مرتكب قبح شدهايم زيرا صفت يعنى « الحسن » از ضمير موصوف خالى آمده است و اگر آن را منصوب كنيم مرتكب تجوّز شدهايم زيرا وصف قاصر و لازم را جارى مجراى متعدّى قرار دادهايم لذا وقتى « الحسن » را به « الوجه » اضافه نمائيم هم قبح زائل شده و هم تجوّز .
5 - تذكير : و آن موردى است كه مضاف مونّث بوده و مضاف اليه مذكّر مانند :
انارة العقل مكسوف بطوع هوى .
در اينمثال « انارة » از « العقل » كسب تذكير كرده بدليل آنكه خبرش كه « مكسوف » است مذكّر آمده است .
6 - تأنيث : و آن در موردى است كه مضاف مذكّر بوده و مضاف اليه مؤنّث باشد مانند : كما شرقت صدر القناة من الدّم .
در اينمثال « صدر » از « القناة » كسب تأنيث كرده بدليل آنهك فعلش يعنى « شرقت » را مؤنّث آوردهايم .
7 - ظرفيّت : مانند : تؤتى اكلها كلّ حين .
در اينمثال « كلّ » ار « حين » كسب ظرفيّت نموده است .
8 - مصدريّت : مثل : وسيعلم الّذين ظلموا اىّ منقلب ينقلبون .