الف : حرف عامل .
ب : حرف غير عامل .
و براى هر يك اقسام و مصاديقى است كه در بحث احكام حرف انشاء اللّه ذكر خواهد شد .
تمرين و آزمايش
به منظور تمرين و آزمايش آيهاى از كلام اللّه مجيد را در ذيل آورده و نحوه استخراج هر يك از كلمات سهگانه را از آن شرح مىدهيم .
قل هو اللّه احد « بگو اى پيامبر او است خداى يگانه »
لفظ « قل » اوّلا : لفظ مستعمل يعنى كلمه است زيرا داراى معناى مفهومى است كه باعتبار آن استعمال ميگردد .
و از اقسام سهگانه كلمه ( اسم ، فعل ، حرف ) فعل است چون از حركت مسمّى خبر ميدهد چه آنكه گفتن و تكلّم كردن حركتى است از حركات كه بوسيله جارحه ( عضو ) مخصوص يعنى زبان صورت مىگيرد .
مؤلّف گويد :
پس از تشخيص كلمه « قل » كه از كداميك از اقسام سهگانه مىباشد لازم است براى تجزيه تفصيلى آن به فهرست مختصات فعل رجوع نموده و ملاحظه كنيم كداميك از خصائص نامبرده در آن وجود دارد از اينرو مناسب است اقسام و احكام تفصيلى فعل در اينجا آورده شود تا پس از احاطه به آنها بتوانيم درباره « قل » مفصّلا بحث نموده و آن را تجزيه كامل نمائيم .
تقسيم تفصيلى فعل و شرح هر يك از اقسام
چنانچه گفته شد فعل به دو اعتبار تقسيم مىشود :