سپس مصنّف گويد :
ولى رفع را در ايندو در نيّت بگير .
شارح گويد :
جهتش آنست كه رفع يعنى ضمّه برواو و ياء ثقيل است از اينرو اظهارش نبايد نمود مانند : زيد يدعو ( مثال است براى تقدير رفع برواو ) و مثل زيد يرمى ( مثال است براى تقدير رفع برياء ) .
و در آخر عبارت مصنّف مىافزايد :
هرسه فعل را در حالت جزمى اگر بحذف الف و واو و ياء مجزوم نمائى حكم لازم و ثابتى را عملى ساختهاى .
شارح گويد :
يعنى بگوئى : لم يخش ( مثال است براى حذف الف در حالت جزمى ) و لم يرم ( مثال است براى حذف ياء ) . و لم يغز ( مثال است براى حذف واو ) .
و در پايان كلام مىگويد :
و گاهى در غير جزم حرف علّه ساقط و حذف مىشود در حالى كه حذفش غير لازم است مانند آنچه در آيه ( 18 ) از سوره علق آمده : سندع الزّبانية .
شاهد در « سندع » است كه سندعو بوده و واو از آخرش حذف شده است .
قوله : اسم آخره واو قبلها ضمّ : ضمير در « قبلها » به واو راجع است .
قوله : آخر منه الف : ضمير در « منه » به فعل مضارع راجع است .
قوله : او آخر منه واو : ضمير در « منه » به فعل مضارع عود مىكند .
قوله : او آخر منه ياء : ضمير در « منه » به فعل مضارع برمىگردد .
قوله : فالالف انو فيه غير الجزم : ضمير در « فيه » به الف راجع بوده و مقصود از آن فعلى است كه صاحب الف مىباشد .
قوله : لثقله عليهما : ضمير در « ثقله » به رفع و در « عليهما » به واو و ياء عود مىكند .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 190
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٩٠