على الكسر و الضّمّ لا يكون فى الفعل .
نعم ، مثّل شارح الهادى للفعل المبنىّ على الكسر بنحو « ش » و المبنىّ على الضّمّ بنحو « ردّ » .
و فيه نظر ، هذا .
و اعلم انّ الاعراب كما قال فى التّسهيل ماجيئ به لبيان مقتضى العامل من حركة او حرف او سكون او حذف .
و انواعه اربعة : رفع و نصب و جرّ و جزم .
فمنها مشترك بين الاسم و الفعل و منها مختصّ باحدهما .
و قد اشار الى ذلك بقوله :
ترجمه و شرح :
مقاله شارح
شارح گويد :
از آنچه بعنوان مثال در اينجا آورديم دانسته مىشود كه بناء برفتح و سكون در هرسه قسم كلمه يعنى اسم و فعل و حرف مىباشد و بناء بركسر و ضمّ هرگز در فعل نمىباشد .
بلى ، شارح هادى براى فعل مبنى بركسر مثال به « ش » كه امر از « وشى ، يشى » است آورده و براى فعل مبنى برضمّ به « ردّ » كه امر از « ردّ ، يردّ » است شاهد آورده و بدينوسيله خواسته بگويد كه بنابر كسر و ضمّ در فعل نيز مىباشد ولى در اينكلام تأمّل و مناقشه است چه آنكه « ش » مبنى بركسر نبوده بلكه مبنى برحذف است زيرا همانطوريكه قبلا اشاره شد هرفعل ناقص يعنى فعليكه لام الفعلش حرف علّه است در وقت ساختن امر لام الفعلش حذف شده و فعل برحذف لام مبنى است از اينجهت كلمه « ش » نيز مبنى برحذف لام است نه كسر .
و امّا « ردّ » اينكلمه چون صحيح الآخر است و مضاعف قطعا مبنى برسكون است فلذا صيغه اصلى امر در آن « اردد » مىباشد منتهى سه وجه ديگر
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 115
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٥