نمود بلكه وى را قسم مىدهند به اينكه نقصانى بر مجنى عليه وارد نشده مشروط به اينكه مجنى عليه ادّعاى نقصان نموده و وى منكر آن باشد و امّا اگر در قبال ادّعاى او وى اظهار عدم اطّلاع كرده و بگويد من از حدوث نقصان خبرى ندارم قسم نيز بوى متوجّه نمىگردد .
ناگفته نماند در روز ابرى و نيز در زمينى كه جهاتش با هم از حيث پستى و بلندى مختلف باشد امتحان مزبور را نبايد عملى سازند چه آنكه اين گونه عوارض بسا موجب اختلاف تفاوت بين دو مسافت مىشود و بدين ترتيب غرض حاصل نمىگردد .
قوله : بان يوقف معه : ضمير نائب فاعلى در [ يوقف ] بشخصى كه همسن مجنى عليه است راجع بوده و در [ معه ] بمجنى عود مىكند .
قوله : و ينظر ما يبلغه نظره : ضمير فاعلى در [ ينظر ] و ضمير مجرورى در [ نظره ] به شخص مزبور عود كرده و ضمير منصوبى در [ يبلغه ] به ماء موصوله برمىگردد .
قوله : و يعلم نسبة ما بينهما : ضمير در [ بينهما ] به ما يبلغه نظرهما راجع است .
قوله : فان استوت المسافات الاربع : يعنى مسافة بين ما يبلغه نظرهما من الجوانب الاربعة .
قوله : و حينئذ : يعنى و حين كذّب المجنى عليه .
قوله : ان ادّعاه : ضمير فاعلى به مجنى عليه و ضمير مفعولى به نقصان برمىگردد .
قوله : و ان قال لا ادرى : ضمير در [ قال ] به جانى راجعست .
قوله : لم يتوجه عليه اليمين : ضمير در [ عليه ] بجانى عود مىكند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 343
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٤٣