ديگر از نمازهاى واجب ، نماز نيابى است يعنى شخصى به نيابت از ديگرى نمازهاى وى را بجاى مىآورد و سبب آن دو امر است :
1 - اجير شدن از طرف ميّت .
2 - متحمّل شدن پسر ارشد نمازهاى پدر را بعد از فوتش اجير شدن از قبل ميّت خود به دو گونه است :
الف : تبرّعا يعنى بدون اينكه ميّت وصيّتى نموده باشد شخصى مىداند كه وى نمازهائى را نخوانده بدون اينكه درخواستى داشته باشد نمازهاى قضاء شده را بخواند .
ب : بواسطه وصيّت نافذى كه ميّت كرده وى اجير او مىشود .
مؤلف گويد :
و مقصود از وصيّت نافذ آنست كه ميّت بيش از ثلث ماتركش وصيّت نكرده باشد يا در صورت بيشتر ورثه زائد از آن را اجازه دهند .
پس اگر 10 سال نماز قضاء داشته و آن را وصيّت نمود كه بعد از فوتش بخوانند و فرض اينست كه تمام ماترك او 15 هزار تومان است در اينجا چون ثلث ماترك 5 هزار تومان است پس وصيّت وى به قدر همان 5 هزار تومان نافذ است لذا اگر براى هر سال هزار تومان نماز بخوانند مقدار اضافه ( يعنى 5 هزار تومان ديگر ) در صورت امضاء و اجازه ورثه نفوذ دارد .
سپس مرحوم شارح مىفرماين :
پسر ارشد تنها نمازهائى كه در مرض وفات از پدر فوت شده است بايد بخواند يا نمازهائى كه منشأ فوت آنها سهو و نسيان باشد يا بطور مطلق يعنى چه عمدا و چه سهوا ، چه در مرض وفات و چه در غير آن
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 152
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٥٢