ان تبرّوا وتتّقوا وتصلحوا بين النّاس ( اينكه برائت جوئيد وخود را پرهيزكار نشان دهيد وميان مردم مصلح شويد ) ، از همين قبيل است فلذا گفته :
ان در موضع رفع بوده وبا صلهاش مبتدأ قرار گرفته وخبرش « خير لكم » است كه حذف شده .
برخى ديگر گفتهاند :
تقدير آية : مخافة ان تبرّوا مىباشد يعنى « ان » با صلهاش در موضع جرّ قرار گرفته تا مضافاليه براي مضاف محذوف باشد .
بعضي از أدباء گفتهاند :
در آية شريفه :
فاللّه أحق ان تخشوه ( خداوند شايستهتر است از اينكه از أو بترسيد ) .
كلمه « أحق » خبر مقدّم است از ما بعدش وجمله مبتدأ وخبر ، خبر است از اسم اللّه سبحانه يعنى از « فاللّه » .
ودر آية شريفه :
واللّه ورسوله أحق ان يرضوه ( خدا ورسولش سزاوارترند كه ايشان از أو راضى باشند ) نيز تقدير چنين است يعنى كلمه « أحق » خبر مقدم است از « ان يرضوه » واين جمله مبتدأ وخبر ، خبر است براي « واللّه ورسوله » .
مصنّف گويد :
ظاهرا در ايندو آية أصل : أحق بكذا بوده است يعنى در آية اوّل مىگوئيم :
فاللّه أحق بان تخشوه .
ودر آية دوّم مىگوئيم :
واللّه ورسوله أحق بان ترضوه .
بنابراين « ان » با صلهاش در ايندو آية محلّا مجرور مىباشند نه مرفوع بنابر ابتدائيت .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 172
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٧٢