وزماني نيز پس از ماء مصدريه مىآيد همچون قول معلوط قريعى :
ورجّ الفتى للخير ما ان رأيته * على السّن خيرا لا يزال يزيد
يعنى : واميدوار نما جوانمرد صاحب سخاوت را به خيرى كه از أو بتو ميرسد ما دامى كه أو را مىبينى پيوسته زياد مىكند خوبى را نسبت بتو بواسطة زياد شدن عمرش .
شاهد در « ان » زائده است كه بعد از ماء مصدريه واقع شده .
وهمچنين در پارهاى أوقات بعد از الا استفتاحيه مىآيد همچون قول شاعر :
الا ان سرى ليلى فبتّ كئيبا * أحاذر ان تناى النّوى بغضوبا
يعنى : آگاه باش كه شب من رفت وآن را بروز آوردم درحاليكه غمگين ومحزون بودم ومىترسم از اينكه قصد ونيت من از غضوب دور شده وبمطلب وهدف خويش نرسم .
شاهد در « ان » زائده است كه بعد از « الا » قرار گرفته .
وبعضي از أوقات نيز پيش از مدّه انكار قرار مىگيرد چنانچه سيبويه شنيد كه بمردى گفته شد :
أتخرج ان أخصبت البادية ( آيا از باديه خارج ميشوى اگر خشكسالى شود ) .
آن مرد درحاليكه منكر بود رأيش برخلاف آن باشد اظهار نمود :
أإنا انيه ( آيا من ! ؟ )
شاهد در « ان » است كه قبل از « ياء » كه حرف انكار است قرار گرفته .
ابن حاجب اينطور پنداشته كه « ان » زائده بعد از لمّا ايجابيّه قرار مىگيرد .
اين گمان سهو واشتباه است چه آنكه كلمه واقع بعد از « لمّا » ان ( بفتح همزه ) بوده نه « ان » بكسر همزه .