وبعد ألا الاستفتاحية كقوله :
27 - ألا إن سرى ليلي فبتّ كئيبا * أحاذر أن تنأى النّوى بغضوبا
وقبل مدّة الإنكار ، سمع سيبويه رجلا يقال له : اتخرج إن أخصبت البادية ؟ فقال : أأنا إنيه ؟ منكرا أن يكون رأيه على خلاف ذلك ، وزعم ابن الحاجب أنها تزاد بعد لمّا الإيجابية ، وهو سهو ، وإنما تلك أن المفتوحة .
ترجمه :
وجه چهارم
وجه چهارم اينستكه « ان » زائده باشد مانند آنچه در قول نابغة ذبيانى آمده :
ما ان اتيت بشئى أنت تكرهه * إذا فلا رفعت سوطى الىّ يدي
يعنى : انجام نميدهم كارى را كه تو ناخوش دارى پس اگر مرتكب آن شوم در آن هنگام بلند نسازد دست من تازيانهام را بسوى من .
شاهد در « ان » است كه بعد از « ماء » نافيه آمده وزائده مىباشد .
وغالب مواردى كه « ان » در آنها زائده آمده جائى است كه پس از « ماء » نافيه قرار گرفته باشد أعم از آنكه « ماء » بر جمله فعليه آمده همچون بيت مذكور ويا بر سر جمله اسميه داخل شده باشد نظير قول فروة بن مسيك :
فما ان طبّنا جبن ولكن * منايانا ودولة آخرينا
يعنى : پس شأن وعادت ما ترسيدن نيست ولى مرگهاى ما با دوست دشمنانمان