روى و سقى « 1 » از هستهء خرما نشسته بود عرض كرد چيست يا أبا الحسن ؟ فرمودند : صد هزار درخت خرما است ان شاء اللَّه پس همه را غرس نمود و هيچ يك خطا نرفت » « 2 » .
« از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمودند : امير المؤمنين عليه السلام بيرون مىرفت و بارهاى هستهء خرما را با خود مىبرد مىگفتند چيست اى امير المؤمنين ؟ مىفرمود :
درخت خرما هست ان شاء اللَّه و مىنشانيد و هيچ يك خطا نمىكرد » « 3 » .
خلاصهاى از آنچه گذشت :
1 - على عليه السلام زياد كار مىكرد و با آن زهد و پارسائى كوچكترين سستى به خود راه نمىداد .
2 - على عليه السلام در طول 25 سال املاك زيادى از نخلستانها و مزارع در ينبع و اطراف مدينه و فدك و خيبر و وادى القرى درست كرده بود .
3 - غلات و درآمد يا صدقات همهء املاك حضرت به 000 / 40 دينار مىرسيد .
4 - همه را در راه خدا انفاق مىكرد و خود و عائلهاش به يك زندگى ساده قناعت مىكردند .
5 - على عليه السلام براى مخارج خود و خانوادهاش حتى در زمان خلافت نيز از بيت المال استفاده نمىكرد بلكه از درآمد املاك شخصى خود در مدينه روزگار مىگذراند ، در اين مطلب مدارك زياد است . « 4 »
6 - على عليه السلام هرچه ثروت داشت از آباد كردن زمين و درختكارى و زراعت حاصل كرده بود كه اصل املاك را حفظ نموده و عايدات آن را در راه خدا انفاق مىنمود .
7 - هرچه غنائم جنگى يا خمس به دست آن حضرت مىآمد همه را به مصرف مىرسانيد و براى خود نگه نمىداشت .
8 - در آخر عمر هرچه املاك داشت همه را وقف كرد . « 5 »
هامش
( 1 ) - بار شتر را گويند و يا شصت صاع است .
( 2 ) - بحار ج 41 ، ص 58 از فروع كافى ج 5 ، ص 74 .
( 3 ) - بحار ج 41 ، ص 58 از فروع كافى ج 5 ، ص 74 ، 75 .
( 4 ) - در همين فصل از شيخ نقل كرديم و در فصل خريدوفروش زمين در روايت شمارهء 30 گذشت و نيز رجوع شود به بحار ج 41 ، ص 131 از كافى ( روضه ، ص 182 ) و در اين روايت هست كه فرمود : مادامىكه در مدينه درخت خرما دارم از مال شما نخواهم خورد . بهج الصباغه ج 12 ، ص 105 از جمل مفيد و ص 123 از مناقب : چيزى را اگر در خانه مىديد و به نظرش آشنا نبود آن را در بيت المال داخل مىكرد . و رجوع شود به بحار ج 40 ، ص 234 .
( 5 ) - نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 15 ، ص 146 گويد ، على عليه السلام براى فرزندان خود ارثى باقى نگذاشت مگر چند نفر برده و غلام و كنيز و 700 درهم پول كه ذخيره كرده بود تا خادمهاى بخرد و در خطبه امام حسن عليه السلام بعد از مرگ پدر به اين معنا تصريح شده است .