و مىفرمايد :
« الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً » .
« 1 »
ترجمه : آنان كه در راه خدا انفاق مىكنند سپس در دنبال انفاق خود منت گذاشتن و اذيت كردن را ندارند . . . » .
5 - اذيت كردن كه در دو آيهء شريفهء گذشته تصريح شده است ، انفاق را ابطال مىكند و مراد اين است كه صدقه دهنده با سخنان خويش صدقهگيرنده را اذيت مىنمايد .
رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمودند : هركس به مؤمنى احسان نمايد سپس او را با سخن اذيت كند يا بر او منت گذارد ، پس به حقيقت صدقهاش را باطل كرده است . « 2 »
6 - مماطله نيز صدقه را بىاثر يا كم اثر مىسازد و مما طله در صدقه اين است كه با مسامحه كردن و امروز و فردا نمودن شخص محتاج را بيازارد ، در روايت آمده است :
« المعروف ما لم يتقدمه مطل و لم يتعقبه من » . « 3 »
ترجمه : احسان آن است كه در ابتدا امروز و فردا نشود و در انتها منت دنبال آن نيايد - اين صفت نيز صدقه را از خاصيت بيرون مىبرد .
7 - در انفاق حد اعتدال سفارش شده است كه زياده روى در انفاق و بخل و امساك از خرج كردن در راه خدا ، هر دو نامطلوب است .
1 -
« وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً
. . .
وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً » .
« 4 »
ترجمه : حق خويشان و مساكين و ابن السبيل ( درماندگان در سفر ) را بده و تبذير ( يعنى تضييع و بريز و بپاش كردن ) نكن و دستت را به گردنت زنجير نكن ( يعنى در بخشيدن مال دست بسته نباش ) و دستت را تماماً باز نگذار تا با حسرت و اندوه و ملامت شده بنشينى .
اين آيهء شريفه پيامبر اكرم را به اعتدال در انفاق امر مىكند و مىفرمايد در انفاق تنگ نظرى و اسراف ، هر دو مذموم است .
اين آيهء مباركه علاوه بر اينكه بر مالكيت انفاق كنندگان و همچنين تملك فقرائى كه به آنها پول داده مىشود دلالت مىكند از انفاق خارج از حد نيز منع مىكند .
2 -
« لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما
هامش
( 1 ) - سورهء بقره ، آيهء 263 .
( 2 ) - جامع احاديث الشيعة ج 8 ، ص 422 « من اسدى الى مؤمن معروفا ثم آذاه بالكلام او من عليه فقط ابطل الله صدقته » ، به نور الثقلين ج 1 ، ص 234 - 237 رجوع شود .
( 3 ) - جامع الاحاديث ج 8 ، ص 421 .
( 4 ) - سورهء اسراء ، آيهء 27 - 30 .