ميان راويان ديده مىشد .
اگر ساعات عمر پيامبر صلى الله عليه و آله را براى امور مختلف تقسيم كنيد ، به دست مىآيد كه هرگز آن حضرت وقتى براى گفتن يك دهم اين احاديث را نداشته است ! از اين جهت نويسندگان صحاح با تلاش فراوان توانستند معدودى از احاديث را به نام صحيح ضبط كنند .
مسلماً در جعل حديث ، تناقض و تعارض فراوانى به چشم خواهد خورد و لذا در همين صحاح ، روايات حاكى از « جسم بودن خدا » و « مجبور بودن انسان » فروان است كه صد در صد با روايات تنزيه در تعارض هستند .
اكنون به برخى از علل تعارض در حديث شيعه اشاره مىكنيم :
1 . تقطيع روايات
گاهى برخى از راويان ، بخش مورد نظر خود را از روايت نقل كرده و بخش ديگر را حذف نمودهاند ؛ به گونهاى كه روايت در صورت ضميمه كردن هر دو بخش ، معنايى دارد و در تفكيك معنايى ديگر .
يكى از عوامل ظهور تعارض در روايات شيعه ، تقطيع يك روايت به دو قسمت است .
2 . نقل به معنى
برخى از راويان ، لفظ امام را نقل نكردهاند . بلكه مضمون و معناى آن را آوردهاند و همين سبب اختلاف در اخبار و روايات شده است .
3 . جعل حديث
جعل احاديث ازطريق غلاة ؛ مانند مغيرةبن سعيد و ابو زينب اسدى ،
پاسخ جوان شيعى به پرسشهاى وهابيان — صفحة 145
مساهمون: محمد طبرى
ص١٤٥