آنچه از رويهمرفتهء آيات گذشته در چگونگى تولد جهان نتيجه مىشود :
سه مرحله پيوستگى است ، كه از پس هريك گسستنى بوده است :
رتق و فتق نخستين :
در آنهنگام كه اين دو فرزند در شكم مادر نخستين جهان « ماء - آب » بوده و در اثر يك يا دو انفجار تولد يافتند ، پيش از ولادت جرم و جسمشان پيوند يكديگر بوده ، و در آب خلاصه ميشده ، ولى پس از ولادت بهرهء اندكى از آن جنس زمين و بيشتر آن تبديل به دخان « گاز » آسمان شد . . .
اين نخستين رتق و فتق زمين و آسمانها است .
رتق و فتق دومين :
طبعا دومين مرحلهء رتق و فتق اينست كه : جرم خاكى زمين از حالت بستگى و وحدت برون رفته و بهفت كرهء خاكى تبديل گرديد ، چنان كه فرمايد :
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
.
. . . از جنس زمين هفت عدد پديد آورد .
و همچنين جرم دخانى « گازى » آسمان بهفت بخش تقسيم شد :
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ . . .
فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
.
تودهء گازى يكنواخت آسمان را به آسمان تبديل فرمود ، و سپس تودههاى فشردهء گازى در طبقهء نخستين و
X
تبديل به فرزندان ستارگان گرديد :
وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
و در نتيجه فرزندان نخستين گازهاى آسمانى طبقات هفتگانه و تودههايش ستارگانند ، كه از فرزند هفتمين و
X
پديد شدهاند .
رتق و فتق سومين :
و طبعا چون زمين پس از انفجار نخستين جهان حالت مذاب داشت ، استعداد پذيرش آب و در نتيجه روياندن نباتات و پديد شدن حيوانات و ساير موجوداتى كه