رجوع به بحث از نظر آيات سخنان برخى از مفسران : فخر رازى دربارهء صعود شياطين براى استراق سمع گويد :
چگونه ممكن است شياطين بمكانهائى براى شنيدن اسرار ملأ اعلى صعود كنند كه خود ميدانند تيرهاى آتشين آسمانى آنها را ميسوزاند ، و هيچگاه به مقصود خود نائل نميگردند .
سپس گويد : بهترين پاسخ اين است كه اين گونه حريقهاى آسمانى در مورد شياطين بندرت اتفاق ميافتد ، و بدين سبب چندان شهرتى بين آنان ندارد ،
نگارنده پيش از آنكه بپاسخ حلى بپردازد ، به اين جواب نقضى آغاز مىكند كه :
چگونه در جنگهائى كه ميان دو نيروى مسلح اتفاق ميافتد ، هر دسته از سربازان بىباكانه بدستهء مقابل حملهور ميشوند ، با آنكه ميدانند كه برخى از آنها احيانا كشته ميشوند ، و شايد هم اصلا فتحى نصيبشان نشود ، و چگونه دزدان براى دست يافتن باموال مردم خود را در آستانهء خطرات مهم قرار ميدهند ؟
و اما حل اين مطلب كه به نظر فخر الدين رازى بسى بغرنج آمده ، و حتى پاسخى را هم كه بعنوان بهترين جواب ياد كرده چيزى جز مزيد بر اشكال بار نياورده اينست كه : يكى از مهمترين مقاصد مهمهء شياطين كه بالاترين پيروزى حياتى آنهاست آگاهى يافتن بر اسرار غيبى ملأ اعلى مىباشد
تا از اين رهگذر شايد بتوانند بهمنوعان خود از آدميان ( كاهنان و جنگيران ) مطالبى حيرتانگيز القاء نموده ، و بر آنها رياست و حكومت نمايند ، بدين منظور بطور مداوم و خستگىناپذير به آسمان ، جايگاه اسرار ملأ اعلى صعود مينمايند .
ستارگان از ديدگاه قرآن (فارسى) — صفحة 309
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص٣٠٩