رسالهء حاضر
پيشتر آمد كه مؤلف اين اثر را در غربت و دورى از وطن خود و شايد زمان حضور در درس صاحب وسائل در ارض اقدس رضوى ، براى رفع اشكالات شاگردانش نوشته است . از آنجا كه از شاگرديش نزد شيخ حر ياد مىكند ، بايد تأليف كتاب بعد از سال 1073 ق ( سال ورود شيخ حر عاملى به مشهد ) بوده باشد . و از آنجا كه استاد را با دعاى « ايده اللَّه تعالى » تكريم نموده ، لذا تأليف كتاب ، قبل از وفات صاحب وسائل به سال 1104 ق بوده است .
او اثر خود را فتح الباب لمغلقات هذا الكتاب ناميده است و فهرستنگار كتابخانهء وزيرى « فتح الباب لمغلقات الكافى للكلينى » ذكر كرده است كه ما نام انتخابى مؤلف را بدون تصرف براى اين رساله آوردهايم .
تنها نسخهء موجود از اين اثر ، در كتابخانهء نيك مرد خير انديش مرحوم حجة الاسلام سيد على محمّد وزيرى يزدى در دار العبادهء يزد نگهدارى مىشود . اين رساله اولين رساله از مجموعهاى مربوط به قرن يازدهم و دوازدهم است كه بدون تاريخ كتابت ، نام كاتب و يا هيچ توضيحى كه گوياى تاريخ آن باشد ، به خط ثلث نگارش يافته است . رسالهء پنجم اين مجموعه شرح الفقه الاكبر ابو حنيفه از مغنيساوى و داراى تاريخ كتابت 1109 ق است .
فتح الباب از ابتداى الكافي با شرح خطبهء آن آغاز مىشود و چنان كه از نام آن پيداست به مواضع مشكل و معضلات كتاب پرداخته است . سوگمندانه نسخهء موجود تنها تا شرح حديث سوم از باب ثواب العالم والمتعلم را دربردارد و نمىدانيم ، آيا تأليف آن ادامه داشته و به دست ما نرسيده است و يا اينكه اصلًا تأليف ناتمام مانده است . « 1 »
به هر حال تصحيح اين اثر از روى تنها نسخهء موجود آن تقديم جويندگان معارف و دوستداران ميراث ارزشمند اسلامى - ايرانى مىشود .
مهدى سليمانى آشتيانى
هامش
( 1 ) . فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء وزيرى يزد ، ج 2 ، ص 751 ، ش 912 ، رسالهء اول مجموعه .