شويم ، خداوند فرمود : فرمان غيرقابل تغيير من است كه كسى به دنيا برنگردد ، عرض كردند : حالا كه چنين مىباشد تقاضاى ما اين است كه سلام ما را به پيامبر برسانى و به بازماندگانمان حال ما را بگويى و از وضع ما به آنها بشارت دهى كه هيچگونه نگران نباشند ، در اين هنگام آيات فوق نازل شد .
چنين به نظر مىرسد كه جمعى از افراد سست ايمان بعد از حادثهء احد مىنشستند و بر دوستان و بستگان خود كه در احد شهيد شده بودند تأسّف مىخوردند كه چرا آنها مردند و نابود شدند ، مخصوصاً هنگامى كه به نعمتى مىرسيدند و جاى آنها را خالى مىديدند بيشتر ناراحت مىشدند ، با خود مىگفتند : ما اين چنين در ناز و نعمتيم اما برادران و فرزندان ما در قبرها خوابيدهاند و دستشان از همه جا كوتاه است .
اين گونه افكار و سخنان علاوه بر اين كه نادرست بود و با واقعيّت تطبيق نمىكرد ، در تضعيف روحيه بازماندگان بىاثر نبود .
آيات فوق خط بطلان بر اين گونه افكار كشيده و مقام شامخ و بلند شهيدان را ياد كرده است .
اى پيامبر ! هرگز گمان مبر آنها كه در راه خدا كشته شدند مردهاند ، بلكه آنها زندهاند و نزد پروردگارشان متنعّمند .
منظور از حيات و زندگى در اينجا همان حيات و زندگى برزخى است كه ارواح در عالم پس از مرگ دارند ، نه زندگى جسمانى و مادى ، گرچه زندگى برزخى اختصاصى به شهيدان ندارد ، بسيارى ديگر از مردم نيز داراى حيات برزخى هستند ، ولى از آنجا كه حيات شهيدان يك حيات فوق العاده عالى و آميخته با انواع نعمتهاى معنوى است و به علاوه چون موضوع سخن در آيه آنها هستند تنها نام از آنها برده شده است ، آنها به قدرى غرق مواهب حيات معنوى هستند كه گويا زندگى ساير برزخيان در مقابل آنها چيزى نيست .
آنها به خاطر نعمتهاى فراوانى كه خداوند از فضل خود به آنها بخشيده است
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 588
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٥٨٨