حدود جغرافيايى حرم را معلوم مىنمود ، فرو فرستاد و به امين وحى فرمان داد كه محل بيت را نشانهگذارى كند .
چون به وسيلهء آن نور الهى ، محل بيت و حدود و حرم معلوم شد ، فرشتهء وحى از آدم خواست آماده شود تا مراسمى را به جاى آورده و در ضمن آن مراسم دست نياز به سوى بىنياز براى توبه بردارد .
آدم روز اول ذوالقعده هبوط داشت و پس از طى مقدماتى روز ترويه برنامهء لازم را شروع كرد .
پدر آدميان به فرمان فرشتهء وحى ، غسل كرد و احرام بست ، پس از آن در روز هشتم ذوالحجه به سرزمين منى رفت و دستور گرفت كه شب را در منى بماند .
صبح روز نهم به عرفات آمد در حالى كه زبان پاكش مترنّم به تلبيه بود و آفتاب عرفات از ظهر مىگذشت ؛ امين وحى به او گفت كه از ادامهء تلبيه خوددارى كن و دو مرتبه خود را به غسل ، زينت ده و مشغول نماز عصر شو . پس از نماز خواندن ، فرشتهء حق به وى گفت :
در اين سرزمين بپاخيز : چون برخاست ، كلمات توبه را به دستور حق به وى تعليم كرد ، آن گاه آدم به شرف با عظمت توبه ، پس از اداى فريضهء عصر مشرف شد و عظمت از دست داده را بازيافت .
از اين روايت پر ارزش كه علاوه بر « تفسير على بن ابراهيم » ، كتابهاى ديگر هم نقل كردهاند ، استفاده مىشود كه فرهنگ آدم و آيين اين پيامبر بزرگ ، داراى نماز بوده ، ولى چگونگى و كيفيت و شرايط و عدد ركعات و اوقات آن چسان بوده ، از ما پوشيده است و دانستن آن هم براى ما چندان لزومى ندارد ، مهم آن است كه معارف اسلامى به طور قاطع مىگويند : آدم براى به جاى آوردن نماز داراى مسؤوليت بوده است .
امام صادق عليه السلام فرمود :
به هنگامى كه آدم ابوالبشر از دنيا رفت ، فرزندانش از جانب حق دستور گرفتند كه قبل
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 215
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢١٥