[ وَالْمُتَكَلِّفُ لا يَسْتَجْلِبُ فى عاقِبَةِ أمْرِهِ الّا الْهَوانَ وَفِى الْوَقْتِ إلّاالتَّعَبَ وَالْعَناءَ وَالشَّقاءَ ، وَالمُتَكَلِّفُ ظاهِرُهُ رِياءٌ وَباطِنُهُ نِفاقٌ وَهُما جَناحانِ يَطيرُ بِهِما الْمُتَكَلِّفُ ]
نتيجهء عمل با تكلّف
امام صادق عليه السلام در دنبالهء روايت باب تكلف مىفرمايد :
هر كس عملش از براى خدا نباشد ، بلكه از روى بىميلى و بىرغبتى و سستى و بىحوصلگى انجام گرفته باشد عاقبتى ، جز خفت و خوارى ندارد ؛ زيرا خداوند عمل آميخته به تكلف را نمىپسندد و صاحب عمل بعد از مردود شدن عمل دچار خفت و خوارى خواهد شد ، متكلّف در وقت عمل هم حاصلى ، جز زحمت و تعب و سختى و مشقت ندارد و در حقيقت متكلف زيانكار دنيا و آخرت است .
ظاهر عمل متكلّف ريا است ، چون متكلّف به دور از چشم مردم خود را به زحمت عمل نمىاندازد و باطن عملش نفاق است ؛ زيرا در وقت انجام عمل بىميل و بىعلاقه به عمل است پس دلش با ظاهر يكى نيست و اين عين نفاق است ، ريا و نفاق دو بال پرى است كه متكلف به وسيلهء آن دو پر به سوى غضب حق و نفرت ملائكه و افتضاح و رسوايى و در پايان كار به زندان جهنم پر مىكشد ! !