رنگ مىپذيرد و حقوق حقداران را رعايت مىكند .
البته اين شش موردى كه در محور عبادت صحيح توضيح داده شد ، معلول معرفت انسان به حضرت حق و اوامر و شؤون اوست .
معرفت يا اصل همهء فضايل
معرفت يا به فرمودهء قرآن مجيد ، بصيرت ، واقعيتى است كه هم چون چراغ پر نور ، در شب تاريك زندگى فرا راه انسان است ، تا انسان بتواند از بركت آن ، حقايق و خطرات را درك كرده و با ارادهاى متين و نيتى صادقانه به جلب منافع برخاسته و دفع خطر و ضرر كند .
انسان ، اگر خدا و شؤون او و اوامر و نواهيش را نشناسد ، چگونه سالك راه كمال و مسافر ديار رشد و حقيقت گردد ؟
صاحب « منهاج الطالبين و مسالك الصادقين » در اين زمينه مىگويد :
بدان كه اول چيزى كه بر همهء بندگان واجب است ، معرفت معبود و صانع همهء عالم و عالميان است و شناخت آلاء و نعماء و گزاردن شكر آن .
و رسول صلى الله عليه و آله فرموده است كه :
خداى عزوجل بود و هيچ چيز با او نبود « 1 » .
پس بايد كه از اين حديث معلوم كند كه همهء عالم و هر چه در آن است از آسمانها و زمينها و درياها و هر چه در فهم و وهم انسان آيد ، همه مخلوق و مصنوع است و حق سبحانه و تعالى خالق و صانع آن است و قادر است كه هر چه آفريده است ، همه را فانى و نيست كند و ديگر بار هر چه خواهد بيافريند ، چنان كه فرموده :
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 54 / 233 ، تفهيم و تتميم .