كمال وضوح با چشم دل مىتوان خدا را در آيينهء وجود هستى مشاهده كرد . محرك وقتى مستجمع جميع صفات كمال باشد ، متحرك هم بايد از آن صفات نشان داشته باشد ، وقتى ارادهء محرك بر حق باشد حركت متحرك هم بر حق و براى حق و به سوى حق است .
قرآن ، پايان تمام حركات را خدا مىداند و در آياتش تصريح دارد كه رجوع همهء امور به اللّه است :
[ هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ]
« 1 » .
آيا [ اهل لغزش و پيروان شيطان ] جز اين را انتظار دارند كه [ عذاب ] خدا و فرشتگان [ مأمور عذاب ] در سايبانهايى از ابر به سوى آنان آيند و كار نابودى آنان تمام شود ؟ و همهء كارها به سوى خدا بازگردانده مىشود .
[ وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ]
« 2 » .
و آنچه در آسمان و آنچه در زمين است ، فقط در سيطرهء مالكيّت و فرمانروايى خداست ، و همهء امور به سوى او بازگردانده مىشود .
[ . . . لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ ]
« 3 » .
تا خدا پيروزى شما و شكست آنان را كه [ بر اساس ارادهاش ] انجام شدنى بود ، تحقّق دهد و همهء كارها به سوى خدا بازگردانده مىشود .
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) : 210 .
( 2 ) - آل عمران ( 3 ) : 109 .
( 3 ) - انفال ( 8 ) : 44 .