شده و از اسرار الهى در نظام آفرينش با خبر شود و بداند كه خداوند به همهء نيازهاى او داناست و براى برآوردن همهء آنها توانا مىباشد . خود را به خدا بسپارد و فقط او را اطاعت كند كه طاعت او سرمايه و وسيلهء هر بىنيازى است .
از اين رو امام سجّاد عليه السلام به نيازمندى كه در روز عرفه گدايى مىكرد ، فرمود :
واى بر تو ! آيا در چنين روزى دست نياز به سوى غير خدا دراز مىكنى ، در چنين روزى براى كودكان در رحم اميد سعادت مىرود . « 1 » كسى كه در آن جا از غير خدا طلب كند ، زيان كرده است .
امام عليه السلام چنين انسانهايى را كه به سوى مردم روى مىآورند در حالى كه ديگران به سوى پروردگار مشتاق هستند ، از بدترين مخلوقات خدا معرفى فرموده است . « 2 » حاجى بايد بر اين نكته عارف شود كه خداى سبحان به نهان و آشكار و صحيفهء قلب او و رازهاى آن ، حتى آنچه براى خود او روشن نيست و در زواياى روح او مىگذرد آگاه است . اگر بداند كه قلبش در محضر حق است ، خود را به گناهان جوارحى و جوانحى آلوده نمىسازد و دل را از خاطرات آلوده ، تنزيه مىكند .
خداى متعال در غروب عرفه به وسيلهء اهل عرفه و زائران خانهء خود بر فرشتگان مباهات مىكند ، با اينكه عزّت و فخر انسان در بندگى براى خدا و پروردهء او بودن است ، اسرار حج به صورت انسان واقعى در سرزمين عرفان و منى ظهور مىكنند و خداى سبحان در مقام تجلّى به آنان فخر مىورزد .
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
خداوند بر اهل عرفات ، نعمت داده ، به وسيلهء آنان بر اهل آسمان فخر مىورزد و مىفرمايد : اى فرشتگان من ! به بندگانم بنگريد ، ژوليده و
هامش
( 1 ) - من لا يحضره الفقيه : 2 / 211 ، حديث 2182 ؛ وسائل الشيعه : 13 / 555 ، باب 21 ، حديث 18431 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 96 / 261 ، باب 47 ، حديث 39 ؛ عدة الدّاعى : 99 .