ديگران را كوچك شمارد .
انسان بدبختى كه به مرض نخوت دچار است چون خود را در مقامى فوق ديگران مىبيند ، چنان اسير خويشتن است كه هميشه در نفس خود نقص و نقيصهاى نمىشناسد . انسان متكبّر موجودى فرومايه و كوتاه بين و تنگ چشم است كه در خود هر چه مىبيند كمال و در ديگران هر چه مىبيند نقص مىانگارد ، بى آن كه از نقص خود و كمال ديگران آگاه باشد .
عوارضى كه اين مرض در وجود انسان مىگذارد ، علاوه بر قباحت نفس مرض ، غرور و ظلم و تجاوز به حقوق ديگران و كينه و حسد و سرپيچى از مقررات و قوانين و فرار از نصيحت و اعراض از هدايت و ارشاد است .
حضرت صادق عليه السلام متكبّر را چنين توصيف مىكند :
1 - متكبّر موجود ذليلى است كه چون ذلّت را در نفس خود ادراك مىكند ، مىكوشد تا در سايهء تكبّر اين نقص ننگين را در ذات خود بپوشاند .
2 - آن كس كه متكبّر است هرگز از زبان مردم ، گفتار دلپذير توقّع نداشته باشد .
3 - هيچ نادانىاى از خودپسندى زيان آورتر نيست . « 1 » 4 - سرآغاز احتياط تواضع است .
5 - تكبّر - دورويى - ستم ؛ اين سه صفتى است كه جز دشمنى مردم حاصلى نمىآورد . « 2 »
خلف وعده
آنچه اين مرض مهلك را به بار مىآورد ، بىاعتمادى مردم به متخلّف و انحطاط مقام اجتماعى است . آن كس كه به اين بيمارى دچار شود هرگز ميان خلق محبوب و
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 69 / 315 ، باب 117 ، حديث 19 ؛ علل الشرايع : 2 / 560 ، باب 352 ، حديث 1 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 75 / 229 ، باب 23 ، حديث 107 ؛ تحف العقول : 316 .