ديوانهاى اعمال نزد خداوند سه گونه است :
1 - ديوانى كه خداوند نسبت به آن سختگيرى نمىكند .
2 - ديوانى كه خداوند از آن چيزى فرو نمىگذارد .
3 - ديوانى كه خداوند از آن نمىبخشايد .
امّا ديوانى كه خداوند آن را نمىبخشد ، شرك است و فرموده است : هر كه به خدا شرك ورزد همانا خداوند بهشت را بر او حرام مىكند .
و ديوانى كه خداوند به آن هيچ اهميت نمىدهد ، ظلم بنده به خود اوست در كارهايى كه به رابطهء او و خدا مربوط مىشود ، مانند روزه خوارى ، بىنمازى و . . . و خداوند اينها را مىبخشد و گذشت مىكند . إنْ شاءَ اللَّه .
و ديوانى كه خداوند از كمترين چيزى از آن نمىگذرد ، ستم بندگان به يكديگر است كه بايد جواب پس دهد و بس . « 1 » بنابراين ، ضد ظلم به معناى عدالت خاصى است كه ظلم ستيزى دو جانبه مىباشد .
مرحوم ملا احمد نراقى در بيان عدالت با مردمان مىفرمايد :
. . . و مخفى نماند كه ضد ظلم به اين معنى عدالت به معنى اخص است . و آن عبارت است از بازداشتن خود از ستم به مردمان و دفع ظلم ديگران به قدر امكان از ايشان و نگاهداشتن هر كسى را بر حق خود همچنان كه اشاره به آن شده در غالب مراد از عدالت كه در اخبار و آيات ذكر مىشود . « 2 » براى زايل شدن نعمتهاى خدا و شتاب بخشيدن در خشم او و انتقام او هيچ چيز كارگرتر از ستمگرى نيست ؛ زيرا خداوند دعاى ستمديدگان را مىشنود و همواره در كمين ستمگران است .
امام صادق عليه السلام در پاسخ به نامهء نجاشى ، حاكم اهواز كه درخواست راهنمايى و سفارش براى كار كرده بود ؛ نوشتند :
هامش
( 1 ) - كنز العمال : 4 / 233 ، حديث 10311 ؛ الجامع الصغير : 1 / 659 ، حديث 4289 .
( 2 ) - معراج السعادة : 370 ، صفت سوم ، ظلم .